Dự án chậm tiến độ, lo hiệu quả đầu tư công

raemianquan2.com – Dù đã sở hữu nhiều tiến bộ trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công, song tình trạng chậm tiến độ, gây thất thoát, lãng phí vẫn còn, khiến những cơ quan quản lý nhà nước đau đầu.

dự án phát triển chậm độ
 
Báo cáo tổng hợp công tác giám sát, đánh giá tổng thể đầu tư năm 2016 vừa được Bộ Kế hoạch và Đầu tư gửi Thủ tướng Chính phủ. Một trong những nội dung đáng để ý , đó là theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, thời gian qua, công tác đầu tư từ ngân sách Trung ương được chấn chỉnh và với chuyển biến tích cực, nguồn vốn ngân sách địa phương được bố trí tập trung hơn, hiệu quả đầu tư bước đầu được nâng cao.
 
Đồng thời, việc đầu tư từ những nguồn vốn nhà nước khác, đặc biệt là từ nguồn vốn ngân sách địa phương và vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước đã bước đầu mang chuyển biến. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng phát triển chậm độ, tỷ lệ một vài tổ hợp phải điều chỉnh khá lớn.
 
Do các chọn lựa đầu tư thiếu chuẩn xác , nhiều quần thể đầu tư lâm vào tình trạng “đắp chiếu”. Ảnh: Đ.T
 
“chậm tiến độ là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm tăng chi phí , giảm hoặc không còn hiệu quả đầu tư, tác động tiêu cực đến nền kinh tế. một số tổ hợp đầu tư phải điều chỉnh, đặc biệt là tăng tổng mức đầu tư một mặt gây khó khăn cho công tác cân đối nguồn vốn thực hiện, mặt khác cũng ảnh hưởng đến tiến trình và hiệu quả đầu tư”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhận xét.
Thực tế, theo số liệu tổng hợp từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2016, với 1 .448 quần thể phát triển chậm độ, chiếm 3,21% số dự án thực hiện trong kỳ (bao gồm 34 công trình nhóm A, 391 tổ hợp nhóm B, 1 .023 dự án nhóm C). Nguyên nhân của việc phát triển chậm độ này chủ yếu là do công tác giải phóng mặt bằng, do bố trí vốn không kịp thời, cũng do năng lực của chủ đầu tư, ban quản lý tổ hợp và một số nhà thầu, cũng như do một số thủ tục đầu tư đôi khi còn kéo dài…
 
một số liệu đáng để ý khác, đó là cũng trong năm 2016, mang 960 công trình phải điều chỉnh tổng vốn đầu tư. đặc trưng , trong năm đã phát hiện 27 tổ hợp vi phạm về thủ tục đầu tư, 39 quần thể vi phạm về quản lý chất lượng…”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã báo cáo Chính phủ như vậy và cho rằng, để xảy ra tình trạng này, trách nhiệm trước tiên thuộc về những chủ đầu tư và người mang thẩm quyền quyết định đầu tư.
 
Điều đáng nói nằm tại chỗ, dù Chính phủ đã với những quy định rất minh bạch về việc những bộ, ngành, địa phương, một vài tập đoàn, tổng doanh nghiệp nhà nước phải nghiêm túc thực hiện công tác giám sát, phân tích đầu tư và gửi báo cáo về Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cũng như đăng tải trên Hệ thống thông tin về giám sát, phân tách đầu tư chương trình, công trình đầu tư sử dụng vốn nhà nước, song nhiều năm nay, công tác này không được tuân thủ nghiêm túc.
 
Năm 2016, chỉ với khoảng 79,5% số công trình trong kỳ thực hiện việc giám sát, phân tách đầu tư. Giám sát đầu tư còn lỏng lẻo cũng là một trong những nguyên nhân khiến hiệu quả đầu tư công chưa được như kỳ vọng, gây thất thoát, lãng phí.
 
Hiến kế chống thất thoát, lãng phí
 
chậm tiến độ gây ảnh hưởng tới hiệu quả đầu tư đã đành, nhiều dự án đầu tư công còn gây thất thoát, lãng phí khá lớn. Con số được Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhắc tới là năm 2016, mang tới 590 công trình có thất thoát, lãng phí…
 
khi báo cáo Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, các công trình sở hữu thất thoát, lãng phí chủ yếu là do phát sinh một vài giá thành không hợp lý, được phát hiện trong giai đoạn thanh, quyết toán, kiểm toán. Tuy nhiên, báo cáo Quốc hội mới đây , Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã “nhận diện” tới 3 lãng phí lớn trong đầu tư công. Đó là lãng phí từ khâu phê duyệt tổ hợp ; lãng phí trong khâu bố trí vốn và thực hiện quần thể ; và lãng phí ngay từ khâu thiết kế, xây dựng chính sách , chương trình.
 
Trong đó, theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, lãng phí từ khâu thiết kế, xây dựng chính sách bán hàng , chương trình được cho là “phần lãng phí lớn nhất”, mang ảnh hưởng rộng nhất.
 
“Nếu tiếp tục dàn trải ở khâu bố trí vốn chi tiết cho từng dự án thì sự dàn trải và lãng phí sẽ tăng theo cấp số nhân”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phân tích và cho rằng, lãng phí tại khâu phê duyệt dự án chủ yếu xuất phát từ quyết định chủ trương đầu tư không phù hợp với mục tiêu và yêu cầu phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương, do quy trình chọn lọc chủ trương đầu tư, thẩm định chủ trương không chặt chẽ … Và điều này sẽ dẫn tới tổ hợp không hiệu quả, hoặc “đắp chiếu để đây ”, không phát huy tác dụng, lãng phí phần vốn đã được đầu tư…
 
Trong lúc đó, ở khâu bố trí vốn và thực hiện tổ hợp , bố trí vốn dàn trải trong bối cảnh nguồn lực hạn chế là một trong những nguyên nhân khiến thời gian thực hiện tổ hợp kéo dài, thậm chí khiến tổ hợp bị bỏ dở, gây lãng phí cơ hội sớm hoàn thành dự án để phục vụ phát triển, lãng phí thời gian, lãng phí năng lực xây dựng của một số nhà thầu…
 
“Trong thời gian tới, khi điều kiện nguồn vốn đầu tư còn nhiều gặp khó , cần xem xét kỹ lưỡng quá trình lựa chọn một vài công trình , quần thể để thực hiện một vài thủ tục chọn lựa đầu tư, khởi công mới, phù hợp khả năng cân đối của ngân sách, tránh đầu tư dàn trải, hiệu quả thấp”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư khuyến nghị.
 
Bên cạnh đó , theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cũng cần đơn giản hóa một vài thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư công, nhưng vẫn phải đảm bảo tính chặt chẽ , không tạo kẽ hở dễ bị lợi dụng làm thất thoát, lãng phí vốn đầu tư công.
 
Chưa nhiều địa phương thực hiện nghiêm túc báo cáo giám sát cùng đồng
 
Theo báo cáo tổng hợp của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2016, trong số 63 tỉnh, đô thị , chỉ với 29 địa phương với báo cáo giám sát cộng đồng.
 
Theo số liệu của 29 địa phương này, với 10.831 quần thể được thực hiện giám sát cùng đồng, trong đó 6.007 dự án sử dụng vốn và công sức cộng đồng, vốn ngân sách cấp xã vốn tài trợ trực tiếp cho xã; 4.037 dự án sử dụng vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài vốn đầu tư công, tổ hợp PPP; 787 dự án sử dụng nguồn vốn khác.
 
Trong số hơn 10.000 dự án được giám sát cộng đồng, sở hữu 384 dự án phát hiện với vi phạm; một .760 công trình chưa được cộng đồng giám sát, trong đó có 326 công trình do một vài cơ quan, chủ đầu tư chưa công khai tin tức .
 
Số liệu trên cho thấy, kết quả triển khai hoạt động giám sát đầu tư của cùng đồng còn rất hạn chế. Điều này cũng ảnh hưởng tới hiệu quả đầu tư, cũng như công tác chống thất thoát, lãng phí trong các công trình đầu tư.

Hà Nguyễn (Đầu tư)